Efeze 6:11 “Trek dan de wapenrusting van God aan”

Heilige Strijd

Als religie mensen in moordenaars verandert huilt God, zo stelt rabbi Jonathan Sacks in zijn boek “Niet in Gods naam”. In dit boek schrijft hij over de relatie tussen religie en geweld. Want in onze tijd worden we bijna dagelijks geconfronteerd met (de angst voor) aanslagen door IS of andere fanatici.

De kerk heeft het zwaar te verduren. Want naast misbruikschandalen is ook het geweld dat religie op kan roepen een argument voor mensen om dan maar liever niet in God te geloven. Dat die argumenten vaak zeer op gevoel zijn gebaseerd, laat Sacks heel fijntjes weten door erop te wijzen dat slechts 10% van de 1800 oorlogen die in de Encyclopedia of wars staan een zuiver religieuze aanleiding kennen. In andere gevallen kan religie wel een rol spelen, maar is het een bijzaak van machthebbers om hun volgelingen een vals gevoel van legitimatie te geven. De wil tot macht en egoïsme zijn volgens Sacks de meest menselijke drijfveren die aanleiding geven tot ruzie en oorlog. Bovendien stelt hij dat het ook te maken heeft met de menselijke neiging om in ‘wij’ tegenover ‘zij’ te denken. Mensen zijn vooral geneigd om als het er op aankomt vooral voor de eigen groep op te komen en niet open te staan voor het standpunt van de ander. Je kunnen inleven in het belang van de ander kan al heel wat schade voorkomen. Dat is dus een hele strijd, want mensen komen sneller op voor hun eigen gelijk dan dat zij proberen de kant van de ander te zien.

Beatrice de Graaf heeft over het thema heilige strijd ook een boekje geschreven. Daar heb ik de titel van dit stukje naar vernoemd. Zij gaat niet zozeer in op de relatie tussen religie en geweld. Maar zij wil meer een handvat geven voor christenen om op een goede manier te leven in een tijd waarin (de angst voor) geweld steeds dichterbij huis lijkt te komen. Zij stelt allereerst dat vanuit ons geloof we mogen weten dat de strijd al is gestreden. Jezus is opgestaan. We mogen in geloof zeker weten (certitudo) dat er ooit een eind komt aan het geweld. Tegelijkertijd zoeken we naar ‘veiligheid’ (securitas). Dat is behalve een taak van de overheid ook een opdracht voor onszelf. Ze wijst naar Augustinus die onderscheid maakte tussen de ‘grote strijd’ en de ‘kleine strijd’. En het bijzondere is dat Augustinus ons oproept om eerst de strijd tussen goed en kwaad in onszelf aan te gaan. Dat is de grote strijd die wij moeten strijden.

Ik denk dan aan Efeze 6 waar Paulus spreekt over de geestelijke wapenrusting. De geestelijke strijd is niet een strijd ‘buiten ons’, maar in onszelf. Om niet zelf te vervallen in ‘wij’ tegenover ‘zij’ denken. Om niet te vervallen in een geloof dat zich wil ‘wreken’, maar op een geloof dat de waarheid en de liefde en gerechtigheid hoog houdt. Dat is een hele klus. Dan is wat overblijft een ‘kleine strijd’ om in liefde om te gaan met onze ‘vijand’ die een ander geloof of overtuiging kan hebben. Want liefde betekent de openheid kunnen opbrengen om in elk geval de ander te ‘horen’. Juist als we het niet met elkaar eens zijn, is het een zegen als we het voor elkaar krijgen dat beide partijen zich ‘gehoord’ weten. Vaak gaat het daar mis. Houdt vrede met alle mensen zover als mogelijk is, zegt Paulus elders. Dat is een geestelijke strijd waartoe het evangelie ons uitdaagt. Voor onszelf, voor onze kerkgemeenschap en allen met wie wij samenleven.

Een goed voornemen en genoeg liefdeswerk aan de winkel voor het nieuwe jaar.

Ds Marco Boevé, 15 december 2017.