Met niets uit niets zijt Gij begonnen
hebt sprakeloos het licht gezegd
de tijd bepaald, het land gewonnen,
de zeeën op hun plaats gelegd.

Lied 602.

Heimwee naar het Paradijs?

In de discussie tussen geloof en wetenschap kwam ik in aanraking met een bijzonder boek. Sinds de Verlichting heeft geloof afgedaan voor steeds meer feitelijke gebieden van de werkelijkheid. Geloven is een privé keuze en daarmee is God ook een privé keuze geworden. In de kerk krijgt deze discussie weinig aandacht. Dat is immers het domein van gelovigen.

Carel van Schaik en Kai Michel schreven: “Het Oerboek van de mens; de evolutie en de Bijbel”. (Balans 2016). Geen discussie over Darwin en de evolutieleer maar een nauwkeurige bestudering van alle sociale processen in de Bijbel. De Bijbel is voor hen ’het Oerboek van de mens’. Hoewel zij nadrukkelijk aangeven ongelovig te zijn zien ze in de Bijbel een document dat vertelt hoe de sociale relaties en culturele evolutie van de mens heeft plaats gevonden. En zij komen tot de conclusie dat de mens vanuit de basisbehoeften van zijn bestaan altijd heimwee zal hebben naar het Paradijs.

De Paradijstijd zien zij als de duizenden jaren waarin mensen als jager-verzamelaars in kleine sociale groepen leefden. Toen door de overvloed van de steppentijd na de IJstijd het mogelijk werd om zich te settelen was de Paradijstijd voorgoed voorbij. Maar het heimwee bleef. Want de oer bestemming van de mens is niet om elkaars vijand te zijn, maar elkaars naaste. Elkaars maatje. Iedereen heeft iedereen nodig. Alles delen met elkaar, elk heeft recht op bestaan want je bent als mens nodig voor het geheel. Groot respect voor alle schepselen en de hele schepping met alle machten en krachten. Je deel weten van een groter geheel en je daar graag en vanzelfsprekend goed in voelen en je eigen mogelijkheden daarvoor inzetten. Dat basisgevoel zeggen de schrijvers is een in de genen vastgelegde oer behoefte.

Maar door zich te settelen, landbouw en veeteelt te gaan beoefenen ontstond de notie van eigendom. Eigendom dat verdedigd moest worden tegen anderen. Mensen werden elkanders vijanden. In de steeds grotere woongroepen moesten sociale regels afgesproken worden. Rangen en standen, macht en machteloosheid. En de notie van God werd problematisch. De worsteling van de mens met wat dat allemaal te weeg gebracht herkennen deze schrijvers in elk hoofdstuk van de Bijbel En ze analyseren dat als sociaal en cultureel proces. Maar steeds brengen ze deze processen weer in verband met dat oer gevoel: heimwee naar het Paradijs.

Hadden we maar net als het volk van Israël een engel die met ons mee gezonden wordt zingt lied 602. Maar dat hebben we niet. We hebben wel het Boek, het Oerboek van de mens, de Bijbel. “Uw boek dat ons het leven redt, de woorden van uw trouw gegeven”. Daar zullen we het mee moeten doen.

November 2017,
Dorothea Timmers-Huigens, (praktisch Theoloog)

 

Een voorstel:

Na overleg met ds. Marco Boevé willen we een voorstel doen. De vragen die opkomen door de relatie wetenschap en geloof zijn boeiend en ook voor gelovigen van belang. Misschien zijn er mensen die er voor voelen om een gespreksgroep(je) te vormen rondom de vragen die binnen dat gebied worden gesteld. Denk bijvoorbeeld aan het thema en het boek van de meditatie. Er is een facebookgroep rondom zulke vragen. Aan facebook hoef je niet mee te doen, maar wanneer je opneemt welke vragen daar besproken worden is er al gesprekstof genoeg voor gedachtenwisseling. Wij wonen sinds een jaar op het Valkenplein nummer 13 en wij zouden deelnemers aan een dergelijke groep graag ontvangen. Wij zijn Dorothea en Jaap Timmers. Ik zou de gespreksgroep kunnen begeleiden. Wie daar voor voelt zou ons een mail kunnen sturen: timmers-huigens@hetnet.nl. Dan kunnen we inventariseren of er mensen zijn die mee zouden willen doen.

Dorothea Timmers-Huigens
Valkenplein 13
4901 MC Oosterhout
0162 769136